Samenvatting
- Bij een grieppandemie krijgen heel veel mensen over de hele wereld binnen enkele maanden griep.
- De laatste grieppandemie was in 2009. Dit was de 'Mexicaanse griep'.
- Een grieppandemie ontstaat door een nieuw griepvirus waar niemand weerstand tegen heeft.
- Meestal is er niet direct een griepprik om mensen tegen het virus te beschermen.
- Er zijn medicijnen die het griepvirus remmen (virusremmers).
- Als u verder gezond bent, hoeft u bij griep uw huisarts niet te bellen.
Wat is een grieppandemie?
Bij een grieppandemie krijgen heel veel mensen over de hele wereld binnen enkele maanden griep. Veel mensen worden hierdoor ernstig ziek. Een grieppandemie wordt ook wel wereldgriep genoemd. Sommige mensen zullen overlijden aan de griep. Hoeveel mensen ziek worden, is niet te voorspellen.
Een grieppandemie komt eens in de 10 tot 50 jaar voor. De laatste grieppandemie was in 2009. Dit was de Mexicaanse griep, veroorzaakt door het Nieuwe Influenza A (H1N1) virus. Vergeleken met andere grieppandemieën als de Hongkong griep in 1968 of de Spaanse griep in 1918, was de Mexicaanse griep een milde griep met weinig ernstig zieken.
De Mexicaanse griep is inmiddels een bekend virus dat geen pandemie meer kan veroorzaken.
Hoe ontstaat een grieppandemie?
Een grieppandemie ontstaat door een nieuw griepvirus, waar niemand weerstand tegen heeft. Daardoor worden veel mensen ziek. Omdat het een nieuw virus is, is er niet direct een griepprik beschikbaar om mensen tegen het virus te beschermen.
Hoe ontstaat een nieuw griepvirus?
Een nieuw griepvirus kan op verschillende manieren ontstaan. Zo kan het gewone griepvirus in contact komen met een griepvirus van dieren (meestal vogels). Een kippenboer die griep heeft, kan in aanraking komen met een griepvirus van zijn kippen. Die twee griepvirussen kunnen samen veranderen in een nieuw griepvirus dat besmettelijk is voor de mens.
Pas als het nieuwe griepvirus van de ene mens op de andere kan worden overgedragen, kan een grieppandemie ontstaan. Niemand weet wanneer dat zal gebeuren. Het kan snel zijn of jaren duren.
Hoe verspreidt het virus zich?
Het griepvirus zit in druppeltjes snot, slijm en speeksel. Het virus wordt gemakkelijk van de ene mens op de ander overgedragen. Iemand kan het virus via de lucht verspreiden, bijvoorbeeld door hoesten, niezen en praten. Het virus kan ook via de handen worden overgedragen. Bijvoorbeeld als iemand zijn neus afveegt en daarna de deurklink aanraakt of u een hand geeft. U raakt besmet als u het virus inademt of als het virus in uw neus, mond of ogen komt. Doordat veel mensen reizen, verspreidt het virus zich snel over de wereld.
Wat is het verschil tussen een grieppandemie en de gewone griep?
Gewone griep ontstaat door een virus dat erg veel lijkt op een al bekend virus. Veel mensen hebben al weerstand tegen zo’n soort virus. Daardoor worden minder mensen ziek en verspreidt het gewone griepvirus zich minder snel. Bij de gewone griep is er genoeg tijd om een griepprik te maken die mensen tegen dit virus beschermt.
Bij een grieppandemie gaat het om een nieuw virus.
De kans op besmetting verkleinen bij een grieppandemie
Als er een grieppandemie uitbreekt, kunt u het volgende doen om de kans dat u besmet raakt te verkleinen.
- Voorkom contact met mensen die griep hebben. Moet u toch bij een grieppatiënt zijn, doe dat dan zo kort mogelijk en was na het bezoek uw handen. Een mond-neusmasker en veiligheidsbril beschermen u niet tegen een grieppandemie.
- Raak zo min mogelijk uw ogen, neus en mond aan.
- Was vaak uw handen met water en zeep. Droog uw handen af met papieren handdoekjes en gooi het papier meteen daarna in de vuilnisbak. Water en zeep is het beste. Als u geen water en zeep heeft om uw handen mee te wassen kunt u eventueel handalcohol (gel) gebruiken.
- Bedek uw neus en mond bij hoesten of niezen. Gebruik een papieren zakdoek maar één keer en gooi hem meteen daarna in een vuilnisbak. Doe hetzelfde als u uw neus snuit. Was daarna uw handen met water en zeep.
- Maak harde oppervlakken en voorwerpen (zoals het aanrecht, keukengerei, kranen, deurklinken, trapleuningen en telefoons) regelmatig schoon. Doe dit met een normaal schoonmaakmiddel.
- Het heeft géén zin om ‘alvast’ virusremmers in te nemen als u zelf niet ziek bent, ook niet als u contact heeft (gehad) met een grieppatiënt.
Maatregelen als u griep krijgt
Heerst er een grieppandemie en krijgt u griepachtige verschijnselen? Blijf dan thuis, neem rust en drink voldoende (ten minste anderhalve liter per dag). Als u verder gezond bent gaan de klachten meestal binnen zeven dagen vanzelf over.
Neem de volgende maatregelen om te voorkomen dat u anderen met het griepvirus besmet:
- Ga niet naar de praktijk of naar een polikliniek. Dan zou u mensen in de wachtkamer kunnen besmetten.
- Blijf zo veel mogelijk uit de buurt van andere mensen totdat u geen klachten meer heeft.
- Raak zo min mogelijk uw ogen, neus en mond aan.
- Was vaak uw handen met water en zeep. Droog uw handen met papieren handdoekjes en gooi het papier meteen daarna in de vuilnisbak.
- Houd uw hand voor uw neus en mond als u hoest of niest. Het beste is hoesten of niezen in een papieren zakdoek. Gebruik een papieren zakdoekje maar één keer en gooi het meteen daarna in een vuilnisbak. Doe hetzelfde als u uw neus snuit. Was daarna uw handen met water en zeep.
- Laat zo mogelijk harde oppervlakken en voorwerpen in uw huis regelmatig schoonmaken (zoals het aanrecht, keukengerei, kranen, deurklinken, trapleuningen en telefoons). Een normaal schoonmaakmiddel is hiervoor voldoende. Wasgoed (pyjama’s, lakens, slopen, handdoeken) kunnen met gewoon waspoeder op 60 graden gewassen worden.
Griepprik bij een nieuwe grieppandemie
Er is niet direct een griepprik beschikbaar als er een grieppandemie uitbreekt. Pas als het nieuwe griepvirus er is, kan er een griepprik (vaccin) worden ontwikkeld. Het ontwikkelen van een griepprik duurt ongeveer zes maanden. In die tijd zullen er al veel mensen over de hele wereld ziek zijn geworden.
Medicijnen bij een grieppandemie
Er zijn medicijnen die het griepvirus remmen. We noemen dit virusremmers. Deze zijn bekend onder de naam oseltamivir. Het zijn zeker geen krachtige geneesmiddelen. We weten dat virusremmers de klachten bij een bekend griepvirus wat verminderen. Als u gezond bent en u krijgt de nieuwe griep, dan heeft u waarschijnlijk geen virusremmers nodig.
Tijdens de Mexicaanse griep kwamen de volgende groepen mensen in aanmerking voor virusremmers:
- mensen met een gezondheidsrisico (bijvoorbeeld diabetes mellitus, een longziekte, een hartziekte of een nieraandoening);
- vrouwen in de laatste drie maanden van hun zwangerschap;
- kinderen jonger dan 2 jaar bij de eerste griepverschijnselen.
Wanneer neemt u bij een grieppandemie contact op met uw huisarts?
Bel uw huisarts als uw kind griep heeft met koorts. Is uw kind jonger dan 2 jaar, bel dan nog dezelfde dag. Is uw kind ouder dan 2 jaar, neem dan na 3 dagen koorts contact op.
Bel uw huisarts als u zelf griep heeft en:
- u steeds meer gaat hoesten;
- u kortademig of benauwd wordt;
- u suf wordt;
- u langer dan vijf dagen koorts houdt;
- u opnieuw koorts krijgt nadat u een paar dagen koortsvrij bent geweest;
- u op de huid puntvormige vlekjes krijgt die niet verdwijnen als u er met een glas op drukt;
- u de kin niet op de borst kunt brengen.
