Ik heb knokkelkoorts

Onderwerp
Synoniemen
Dengue

In het kort

  • Knokkelkoorts is een ziekte door een virus (het denguevirus).
  • De ziekte komt voor in Afrika, Azië, Midden- en Zuid-Amerika en op de Caribische eilanden.
  • U krijgt het virus als u gestoken wordt door een mug met het virus.
  • Klachten zijn plotseling koorts met koude rillingen, vaak met heftige hoofdpijn en pijn achter de ogen.
  • Voorkom dat u overdag tussen zonsopgang en zonsondergang wordt gestoken door muggen.
  • Er bestaan geen medicijnen of injecties om knokkelkoorts te voorkomen of te genezen.
  • In gebieden waar malaria én dengue heersen moet u dag én nacht voorkomen dat u gestoken wordt.

Wat is knokkelkoorts?

Knokkelkoorts is een virusziekte. Het geeft koorts en huiduitslag.

De ziekte komt voor in grote delen van Afrika, Azië, Midden- en Zuid-Amerika en op de Caribische eilanden.

Sommige mensen zijn extra kwetsbaar als ze knokkelkoorts krijgen: zij worden vaker ernstig ziek. Bijvoorbeeld zwangeren, ouderen en mensen met diabetes mellitus.

Het aantal gevallen van knokkelkoorts neemt de laatste jaren toe. Er bestaan geen medicijnen of injecties om knokkelkoorts te voorkomen.

Wat zijn de verschijnselen van knokkelkoorts?

Na besmetting met het denguevirus kan het 2 tot 14 dagen duren voordat u ziek wordt. Dit zijn de verschijnselen:

  • U krijgt plotseling koorts met koude rillingen, vaak met heftige hoofdpijn en pijn achter de ogen.
  • Uw hele lichaam kan pijn doen: spieren, botten en gewrichten, vooral onder in uw rug.
  • U krijgt huiduitslag op uw borst (romp), armen, benen en gezicht.
  • Na een paar dagen kunt u misselijk worden en overgeven.
  • Ook hoesten, keelpijn en smaakverandering komen voor.

Als u geen koorts meer heeft, kunt u opnieuw koorts krijgen, ook weer met huiduitslag.

In een klein aantal gevallen verloopt de ziekte veel ernstiger:

  • Er ontstaan na de 2e tot 5e dag puntvormige donkerrode vlekjes op de huid, neusbloedingen en tandvleesbloedingen.
  • Dit kan leiden tot shock, bewusteloosheid en de dood.

Deze ernstige vorm heet dengue hemorragische koorts.

    Hoe ontstaat knokkelkoorts?

    Knokkelkoorts ontstaat als u bent gestoken door een mug die het denguevirus bij zich draagt.

    De mug is klein en zwart-wit gestreept: een 'zebramug'. In tegenstelling tot de malariamug (steekt in avond/nacht) steekt de zebramug overdag, vooral in de vroege ochtend en namiddag.

    Door de muggensteek komt het virus in uw bloed. Er zijn vier typen van het denguevirus.

    Hoe wordt knokkelkoorts aangetoond?

    Bloedonderzoek kan aantonen of u met het denguevirus bent besmet.

    Adviezen om knokkelkoorts te voorkomen

    De enige manier om u tegen knokkelkoorts (ook de ernstige vorm) te beschermen, is te voorkomen dat u tussen zonsopgang en zonsondergang wordt gestoken door de mug:

    • Draag zo veel mogelijk bedekkende kleding: lange mouwen, een lange broek, schoenen en sokken.
    • Smeer onbedekte lichaamsdelen (gezicht, hals, handen en enkels) in met insectenwerende middelen. Middelen waarin DEET (diethyltoluamide) zit helpen het best. Zorg dat u DEET niet in uw mond of ogen krijgt. Smeer daarom bij kinderen geen DEET op de handen. De concentratie DEET van 30%-40% werkt het beste. Voor zwangeren en kinderen onder de 2 jaar geldt een maximale percentage van 30%.
    • Slaap onder een (geïmpregneerd) muskietennet (klamboe). Een geïmpregneerd muskietennet is doordrenkt met een antimuggenvloeistof zoals permethrine of deltamethrine. Na een half jaar, of na vier keer wassen, zijn deze middelen uitgewerkt. Dat betekent dat u uw muskietennet opnieuw moet impregneren.
    • Muskietengaas (horren) voor ramen en deuren helpt muggen buitenshuis te houden.

    Deze maatregelen zijn vooral van belang voor reizigers die extra kwetsbaar zijn (bijvoorbeeld zwangeren, ouderen of diabetici).

    DEET houdt insecten, zoals muggen, teken, stekende vliegen, bloedzuigers, vlooien en mijten, op een afstand.

    Het is te gebruiken bij insecten die het op mensenbloed hebben gemunt.
    • Gewone muggen en de muggen die malaria of infecties met virussen, zoals gele koorts of dengue (knokkelkoorts), kunnen verspreiden.
    • Teken, de verspreiders van de ziekte van Lyme.
    • Andere insecten, zoals steekvliegen en bloedzuigers.
    Bron: Apotheek.nl

    Behandeling van knokkelkoorts

    Er bestaan geen medicijnen om knokkelkoorts te genezen. 

    Medicijnen kunnen wel helpen om de klachten te verminderen:

    • Tegen de koorts en pijn kunt u paracetamol gebruiken.
    • Gebruik geen bloedverdunnende pijnstillers, zoals acetylsalicylzuur, diclofenac, ibuprofen of naproxen. Uw bloed kan bij knokkelkoorts namelijk al dunner zijn.
    • Tegen overgeven kunt u domperidon nemen.

    Drink voldoende. Om uitdroging te voorkomen kunt u zakjes met ORS (Oral Rehydration Salt) oplossen in gekookt water dat is afgekoeld, en er steeds wat van drinken.

    Iemand met de ernstige vorm van knokkelkoorts (dengue hemorragische koorts) moet in een ziekenhuis worden opgenomen. Zonder behandeling is er 10% kans op een dodelijke afloop; met de juiste behandeling is deze kans 1 tot 2%.

    Domperidon stimuleert de bewegingen van de maag en het eerste deel van de darmen en versnelt de passage van voedsel van de maag naar de darmen.

    Het is te gebruiken bij misselijkheid en braken, maagklachten, migraine en problemen bij borstvoeding.

    Ook wordt het wel gebruikt bij bepaalde vormen van verlaagde bloeddruk bij de ziekte van Parkinson.

    Bron: Apotheek.nl

    Naproxen is een ontstekingsremmende pijnstiller. Dit soort pijnstillers wordt ook wel NSAID genoemd. Het werkt pijnstillend, ontstekingsremmend en koortsverlagend.

    Het is te gebruiken bij pijn waarbij ook sprake is van een ontsteking, zoals bij gewrichtspijn, reumatoïde artritis, ziekte van Bechterew en jicht. Bovendien bij hoofdpijn, migraine en menstruatieklachten, zoals abnormaal vaginaal bloedverlies. Het wordt soms ook gebruikt bij artrose (versleten gewrichten), spierpijn en klachten door griep of verkoudheid.


    Bron: Apotheek.nl

    Diclofenac is een ontstekingsremmende pijnstiller. Dit soort pijnstillers wordt ook wel NSAID's genoemd. Het werkt pijnstillend, ontstekingsremmend en koortsverlagend.

    Het is te gebruiken bij pijn waarbij ook sprake is van een ontsteking, zoals bij gewrichtspijn, reumatoïde artritis, ziekte van Bechterew en jicht.

    Bovendien bij koliekpijn, menstruatieklachten, zoals abnormaal vaginaal bloedverlies, migraine en hoofdpijn. Het wordt soms ook gebruikt bij artrose (versleten gewrichten), spierpijn en klachten door griep of verkoudheid.

    Bron: Apotheek.nl

    Paracetamol werkt pijnstillend en koortsverlagend.

    Het is te gebruiken bij verschillende soorten pijn, hoofdpijn, migraine, koorts, griep, verkoudheid, keelpijn, bijholteontsteking, middenoorontsteking, oorpijn, artrose (versleten gewrichten), spierpijn, gewrichtspijn en menstruatieklachten.

    Bron: Apotheek.nl

    ORS is een oplossing van zouten en (druiven)suiker in water.

    Het wordt gebruikt bij waterdunne diarree.

    Bron: Apotheek.nl

    Hoe gaat het verder met knokkelkoorts?

    Het kan een aantal weken duren tot u van een eerste infectie hersteld bent. Daarna bent u levenslang ongevoelig (immuun) voor het type denguevirus waar u mee besmet was.

    Raakt u daarna besmet met een ander type denguevirus? Dan is de kans om ernstig ziek te worden veel groter.

    Meer informatie over infectieziekten in het buitenland

    Voor meer informatie kunt u terecht bij het Landelijk Coördinatiecentrum voor Reizigersadvisering.

    Op de site van de rijksoverheid vindt u per land actuele reisadviezen en een reisadvies-app die u gratis kunt downloaden.

    Deze tekst is voor het laatst herzien op 5 jun 2014