Mijn kind heeft overgewicht

Onderwerp
Synoniemen
Obesitas, Zwaar zijn

In het kort

  • Te zwaar zijn heeft voor een kind veel nadelen.
  • U kind kan moeite hebben om te bewegen/sporten, zich schamen, gepest worden, zich onzeker voelen. 
  • De kans om later ziek te worden is verhoogd. 
  • Schakel met het hele gezin over op gezond eten en regelmatig bewegen.
  • Het eerste jaar bespreekt u elke drie maanden met uw huisarts hoe het gaat.

Wat is overgewicht?

Overgewicht wil zeggen dat uw kind te zwaar is en te veel lichaamsvet heeft. 

Om te weten of uw kind te zwaar is, kunt u kijken of het gewicht past bij de lengte en leeftijd van uw kind. De BMI-meter van het Voedingscentrum rekent dat voor u uit. Een kind dat ouder of langer is, mag meer wegen dan een kind dat nog jong en klein is.

Sommige culturen zien overgewicht als een teken van rijkdom, gezondheid en vruchtbaarheid. Maar uit onderzoek weten we dat overgewicht slecht kan zijn voor de gezondheid.

Wat zijn de gevolgen van overgewicht bij een kind?

Een kind dat te zwaar is, heeft meestal meer moeite om te bewegen en te sporten. Het doet minder snel mee aan spelletjes die veel energie kosten.

Omdat een kind met overgewicht zich soms schaamt of gepest wordt, kan het zich onzeker en eenzaam voelen.

Overgewicht op jonge leeftijd vergroot de kans dat iemand ook later last houdt van overgewicht. Ook heeft een kind met overgewicht meer kans om later een hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten, suikerziekte (diabetes) of gewrichtsklachten te krijgen.

    Hoe ontstaat overgewicht?

    Het ene kind wordt sneller dik dan het andere. Erfelijkheid speelt hierbij maar een kleine rol. De belangrijkste oorzaak is te veel eten en te weinig bewegen. Als uw kind meer eet dan het lichaam nodig heeft, dan worden de voedingsstoffen in lichaamsvet omgezet.

    Bij ouders met overgewicht is de kans op overgewicht bij de kinderen groter. Ongezonde voedingsgewoontes (veel frisdrank, snacks en snoep) en weinig gelegenheid om te bewegen (veel in de auto, achter de computer of tv zitten) dragen hieraan bij.

    Kinderen kunnen ook uit onlust of verveling gaan eten als de ouders ze niet de juiste aandacht geven. 

    Sommige ouders geven hun kind snoep om het te troosten, te belonen of te verwennen. Zo raakt het kind eraan gewend om bij bepaalde spanningen of gevoelens steeds weer te willen snoepen of eten.

    Wat kunt u doen als uw kind te dik is?

    Een gezonde leefstijl is voor elk kind erg belangrijk. Het gaat vooral om regelmatige lichaamsbeweging en gezonde eetgewoontes. Het helpt het best als het hele gezin meedoet met de gezonde leefstijl.

    Als het gewicht van uw kind gelijk blijft heeft u al veel bereikt. Afvallen is meestal niet nodig: omdat uw kind nog groeit gaat het gewicht steeds beter bij de lengte passen.

    Meer bewegen voor een kind met overgewicht

    • Maak afspraken met uw kind om te zorgen dat het niet te lang achter de computer of de tv zit.
    • Zorg dat uw kind regelmatig buiten speelt, boodschappen doet op de fiets of de hond uitlaat.
    • Een kind moet dagelijks minstens een uur actief bewegen. Forceer het niet maar doe zelf mee en maak het leuk. Vraag ook vriendjes, broertjes of zusjes om mee te doen.
    • Schrijf uw kind in bij een sportvereniging en ga regelmatig kijken naar trainingen of wedstrijden om het te stimuleren.
    • Als uw kind zwemdiploma A heeft gehaald, laat uw kind dan doorgaan voor diploma B en C.
    • Bedenk een activiteit die u met het hele gezin kunt doen, zoals samen een boswandeling, strandwandeling of fietstocht maken of samen zwemmen in het weekend.
    • Loop samen naar school, neem vaker de fiets in plaats van de tram, bus of auto.
    • Geef uw kind als het zestien is geen scooter, maar laat het fietsen.

    Alle kleine beetjes extra lichaamsbeweging helpen. De voedingsmiddelen die uw kind binnenkrijgt worden dan beter verbruikt. Uw kind krijgt steeds meer spieren en minder vet. Het raakt minder snel buiten adem en voelt zich steeds fitter.

    Gezond eten voor een kind met overgewicht

    Om te zorgen dat uw kind niet te zwaar wordt, is het nodig dat het anders gaat eten. 

    • Zorg voor afwisseling in het eten. In groente, fruit en volkoren producten zitten veel waardevolle voedingsstoffen en weinig calorieën. Ze geven een vol gevoel, waardoor uw kind minder snel te veel eet. 
    • Kies voor mager vlees en voor magere of halfvolle melkproducten. 
    • Gebruik weinig vet bij het koken. 
    • Ongeveer een liter drinken per dag is belangrijk: naast melk vooral ook water of thee zonder suiker, en soms ook vers sap. Door gezond en gevariëerd te eten krijgt uw kind alle voedingstoffen binnen die het nodig heeft. 
    • Vitaminepillen zijn niet nodig.

    Op de website van het Voedingscentrum kunt u de leeftijd en het geslacht van uw kind intypen. Dan krijgt u een overzicht van wat uw kind per dag het beste kan eten.

    • Eet op vaste tijden. 
    • Sla het ontbijt niet over! 
    • Drie maaltijden per dag is prima. 
    • Geef hooguit vier keer per dag een gezond tussendoortje. Bijvoorbeeld: fruit, een volkorenbiscuit, soepstengel of rijstwafel, een doosje rozijnen, stukjes komkommer of wortel. Geef zo min mogelijk frisdrank, snoep of chips. 
    • Laat uw kind alleen bij uitzondering snoepen op feestjes of in het weekend, en ook dan alleen weinig.
    • Geef zelf het goede voorbeeld. Doe mee aan de regelmaat en aan de gezonde voeding. 
    • Gebruik eten niet als zoethoudertje, om uw kind af te leiden, te troosten of te belonen. 
    • Geef uw kind aandacht, luister naar wat het te zeggen heeft, geef het een extra knuffel of lees samen een boekje. Als een kind de juiste aandacht krijgt, heeft het minder behoefte om te snoepen.

    Gezonde voeding voor tieners

    Kinderen van 12 jaar eten en drinken bijvoorbeeld per dag:

    • 4-5 sneetjes brood (liefst volkoren), dun besmeerd met zachte margarine;
    • 3-4 opscheplepels aardappels, rijst, pasta, couscous, bulgur, erwten, bonen of linzen;
    • 3- 4 opscheplepels groente (150-200 gram);
    • 2 porties fruit;
    • 600 ml melk(producten) liefst halfvol;
    • 1 plak kaas (20 gr) of feta, 1 plak vleeswaren;
    • 80-100 gram vlees (of vleesvervanging);
    • 1 eetlepel vloeibaar bak- en braadvet of olie voor de warme maaltijd;
    • 1 tot 1,5 liter drinken (inclusief de 600 dl melk).

    Hoe gaat het verder als uw kind overgewicht heeft?

    Maak samen met uw huisarts een plan om ervoor te zorgen dat uw kind gezonder gaat eten en meer gaat bewegen. Het is goed om uw kind hierbij te betrekken. Vraag wat uw kind zelf zou willen en waar het behoefte aan heeft. 

    Soms is het lastig om grenzen te stellen en afspraken te maken. Bijvoorbeeld over wat uw kind mag eten. Of over hoe lang het achter de computer of tv mag zitten. Als het niet lukt, bespreek het dan weer met uw huisarts.

    Vaak helpt het om een keer met een diëtist te praten, of met een psycholoog die u bij de opvoeding ondersteunt. Een fysiotherapeut kan nuttige beweegingsadviezen geven.
    Het eerste jaar bespreekt u elke drie maanden met de huisarts hoe het gaat.

    Als het lukt om de adviezen op te volgen, dan is de kans groot dat uw kind niet zwaarder wordt en toch groeit. Het voelt zich dan fitter, wordt minder gepest en krijgt meer zelfvertrouwen. Als uw kind al op jonge leeftijd een gezonde leefwijze aanleert, is de kans groter dat het dit later ook volhoudt. Dan heeft uw kind later minder kans op suikerziekte (diabetes), hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten en gewrichtsklachten.

    Meer informatie over goede voeding

    • Voor meer informatie over gezond eten kunt u terecht bij het Voedingscentrum.
    • Uw voedingsgewoonten kunt u nagaan aan de hand van bijvoorbeeld een eetdagboek. Of download de app 'Eetmeter' voor persoonlijke voedingsadviezen.
    • Op Eten de baas kunt u online een behandeling volgen als u zich zorgen maakt over uw eetgewoonten.

    Wilt u verder werken aan een gezond leven? Praat erover met uw huisarts. Bekijk ook eens de Gezond Leven-kaart van de NPCF.

    De informatie over gezond eten is gebaseerd op de Richtlijnen goede voeding 2015 van de Gezondheidraad.

    Meer informatie over overgewicht

    Kijk ook op het Voedingscentrum voor adviezen over bewegen en gezond eten.

    De informatie over overgewicht is gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijn voor huisartsen, de NHG-Standaard Obesitas.

    Deze tekst is voor het laatst herzien op 19 feb 2015