Ik word behandeld voor osteoporose

Samenvatting

• Soms zijn medicijnen tegen osteoporose zinvol (bij een erg lage botdichtheid en wervelinzakking).
• U kunt dan alendronaat of risedronaat gebruiken.
• Ze verkleinen de kans op een botbreuk door osteoporose.
• Bewegen, gezond eten en elke dag buiten zijn blijven belangrijk.
• Neem maatregelen om te voorkomen dat u valt.

Wat kunt u zelf doen bij osteoporose?

Osteoporose is niet de enige oorzaak waardoor oudere mensen vaker een bot breken. Op hogere leeftijd kunt u gemakkelijker vallen. Dat komt bijvoorbeeld door evenwichtsstoornissen of doordat u minder goed ziet.

De volgende adviezen zijn voor iedereen van belang om osteoporose tegen te gaan en de kans op een botbreuk te verminderen.

• Bewegen
  Zorg voor voldoende lichaamsbeweging: vijf keer per week een halfuur wandelen, fietsen of sporten. Lichaamsbeweging bevordert namelijk de aanmaak van botweefsel. Bovendien oefent u daarmee uw spieren. Door veel te bewegen reageert u ook beter, waardoor u minder gauw valt. Blijf dus vooral actief!
• Gezonde voeding
  Eet gezond met vier porties zuivel per dag. Een portie zuivel komt overeen met een glas (150 ml) melk, karnemelk, yoghurt, kwark of vla of een plak kaas van 20 gram (= beleg voor één boterham). In zuivelproducten zitten kalk (calcium) en vitamine D. Wanneer het u niet lukt voldoende zuivel te drinken/eten, bespreek dit dan met uw huisarts.
• Vitamine D
  Vitamine D is nodig om kalk uit de voeding op te nemen. Als u dagelijks buiten komt met in elk geval uw gezicht en handen onbedekt, maakt uw lichaam via zonlicht voldoende vitamine D aan. Dit gebeurt ook op bewolkte dagen. Als u zelden bij daglicht buitenkomt, kunt u samen met uw huisarts bekijken wat daaraan te doen is.
• Vallen voorkomen
  Op hogere leeftijd kunt u maatregelen nemen om vallen te voorkomen.
  • Zorg dat er geen losliggende matjes of elektriciteitssnoeren op de vloer liggen.
  • Zorg voor goede verlichting in huis.
  • Laat ’s nachts een lichtje aan zodat u ook dan genoeg kunt zien.
  • Als u bij het opstaan soms duizelig wordt, ga dan eerst even op de rand van het bed zitten.
  • Ga niet lopen met een leesbril op, want dan ziet u de vloer niet goed.
  • Heeft u een bril om mee in de verte te zien, zet die dan op voordat u gaat lopen. U heeft dan beter zicht op drempels, trappen en stoepranden.
  • Vaak kunnen bepaalde oefeningen, eventueel met hulp van een fysiotherapeut of oefentherapeut (Cesar of Mensendieck), en hulpmiddelen (looprekje) helpen om steviger te staan.
• Slaapmiddelen
  Als u slaaptabletten gebruikt, probeer daar dan mee te stoppen of te minderen. Deze tabletten maken u suf. Daardoor kunt u, als u ’s nachts uit bed komt, gemakkelijk vallen.

Medicijnen bij osteoporose

Medicijnen tegen osteoporose hebben alleen zin in deze situaties:

• Een meting van de botdichtheid heeft aangetoond dat u osteoporose heeft. Uw botdichtheid is veel lager dan mag worden verwacht op uw leeftijd.
• Op de röntgenfoto zijn meerdere wervelinzakkingen te zien.
• U moet lange tijd dagelijks prednisontabletten slikken (langer dan drie maanden, meer dan 7,5 mg per dag). Hierbij is het vrijwel zeker dat u osteoporose heeft.

U krijgt in deze situaties het medicijn alendronaat of risedronaat.

• Deze medicijnen kunnen de kans op een botbreuk door osteoporose halveren. Ze voorkomen dus veel maar niet alle botbreuken.
• Als bijwerking kunnen ze slokdarmklachten geven. Om die te voorkomen moet u het medicijn met een vol glas water innemen, terwijl u rechtop zit of staat. Ga na het innemen van het tablet ook niet direct liggen.
• Neem het middel een half uur voor het ontbijt in, dus op een lege maag.
• Sommige middelen, zoals ibandronaat, hoeft u maar eens per maand in te nemen.
• Over de werking op de langere termijn is nog weinig bekend. Daarom is het advies deze middelen niet langer dan vijf jaar te gebruiken.
• Als u langdurig prednison gebruikt en daarmee stopt, stop dan ook met alendronaat of risedronaat.

Extra calcium is meestal niet nodig. Als u de aanbevolen hoeveelheden zuivel inneemt, is dat genoeg. Lukt dit niet, vertel dit dan bij uw volgende bezoek aan uw huisarts.

Extra vitamine D is niet nodig. Wanneer u dagelijks bij daglicht buitenkomt, maakt uw lichaam genoeg vitamine D aan.
Uw lichaam neemt een kleine hoeveelheid vitamine D op uit de voeding. Vitamine D zit bijvoorbeeld in vette zoutwatervis als makreel, zalm, sardines en ook paling. In de ouderwetse levertraan (visolie van met name schelvissoorten) zit veel vitamine D. Vitamine D is aan margarines en halvarines toegevoegd. Omdat er in al die voeding maar weinig vitamine D zit, blijft het belangrijk om dagelijks buiten te komen. Bedenk daarbij dat het zonlicht / daglicht alleen werkt op onbedekte huid.

Een botbreuk kan veel pijn doen. Neem in dat geval een goede pijnstiller, bij voorkeur paracetamol.

Meer informatie over medicijnen vindt u op apotheek.nl. Van sommige medicijnen is niet wetenschappelijk bewezen of ze (goed) werken. Bespreek uw medicijngebruik met uw huisarts en/of apotheker.

Hoe gaat het verder bij de behandeling van osteoporose?

Als u start met alendronaat of risedronaat, dan komt u daarna nog regelmatig voor controle bij uw huisarts. Meestal na vier weken, daarna na drie maanden en daarna jaarlijks.

Dan bespreekt u hoe het gaat met de medicijnen en met het opvolgen van de adviezen. Bijvoorbeeld of het lukt om genoeg te bewegen (wandelen, zwemmen, fietsen), of u genoeg zuivel drinkt/eet en of het lukt om vallen te voorkomen.

Het is de bedoeling dat u na vijf jaar stopt met de medicijnen. Het is namelijk nog niet bekend of langer gebruik zinvol is.

Meer informatie over osteoporose

KiesBeter geeft u advies hoe u uw kans op botbreuken kunt verkleinen. De keuzehulp kan u helpen om de voor- en nadelen van medicijnen tegen elkaar af te wegen.

De informatie over osteoporose is gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijn voor huisartsen, de NHG-Standaard Osteoporose.