Ik heb een hernia in de rug

Onderwerp
Synoniemen
Uitstulping tussenwervelschijf, Rughernia

In het kort

  • Tussen de wervels van uw rug zitten soepele schijfjes: de tussenwervelschijven.
  • Een tussenwervelschijf kan gaan uitpuilen. Dit heet een hernia. 
  • De uitpuiling kan op zenuwen gaan drukken.  
  • Dit kan klachten geven:
    • pijn in 1 bil, been of voet
    • meer pijn in bepaalde houdingen, zoals staan
    • een doof gevoel, tintelingen en minder kracht in het been
  • Tegen de pijn kunt u pijnstillers nemen.
  • Blijf zoveel mogelijk bewegen.
  • Bij 3 van de 4 mensen gaan herniaklachten vanzelf weer over binnen 12 weken.

            Wat is een hernia van de rug?

            Een hernia is een uitpuiling van een tussenwervelschijf. Tussenwervelschijven zijn soepele schijfjes tussen de wervels. 

            Afbeelding rug

            In het midden van een tussenwervelschijf zit een zachte gel. Die kan gaan uitpuilen. De uitpuiling (= de hernia) kan op een zenuwbaan drukken en deze prikkelen of irriteren. Zenuwbanen zijn bundels zenuwen die van de rug tot in de voet lopen. Prikkeling van zenuwen in de rug kan dan ook klachten geven in uw been en in uw voet. 

            Soms komen deze klachten voor zonder dat er een hernia is. De prikkeling van de zenuwen komt dan door iets anders, zoals een ontsteking. 

            Wat zijn klachten door een hernia in de rug?

            • De meest kenmerkende klacht bij een hernia (die op een zenuw drukt) is pijn in één bil of been. De pijn kunt u tot in het onderbeen voelen, soms tot in de voet. Het is een scherpe pijn.
            • Bepaalde houdingen of bewegingen maken de pijn vaak erger, bijvoorbeeld staan. Als u ligt, heeft u de minste pijn.
            • Soms geeft hoesten, niezen of persen meer pijn. 
            • Veel mensen met een hernia hebben ook pijn in de onderrug.
            • Soms hebben mensen met een hernia minder kracht in het been of het gevoel alsof het been slaapt.
            • Uw been kan branderig, prikkelend of doof aanvoelen. 

            Als een uitstulping van een tussenwervelschijf niet op een zenuw drukt, geeft een hernia in principe geen klachten. 

            Hoe ontstaat een hernia in de rug?

            Het is niet duidelijk hoe een hernia ontstaat. Waarschijnlijk speelt erfelijke aanleg een rol.

            Andere dingen die misschien een rol zouden kunnen spelen zijn:

            • lang zijn
            • zwaar lichamelijk werk doen
            • stress
            • roken
            • lang en vaak autorijden.

            Onderzoek bij een hernia in de rug

            Uw huisarts kan met vragen en een lichamelijk onderzoek vaststellen of u mogelijk een hernia heeft. Uw klachten zijn het belangrijkst: daarmee bepaalt de huisarts samen met u welke pijnstillers en eventueel fysiotherapie nodig zijn. 

            Het heeft geen zin om een röntgenfoto te laten maken. Ook een scan is niet nodig, omdat de kans groot is dat uw herniaklachten vanzelf overgaan binnen 12 weken. Het maakt voor de behandeling in de eerste weken niet uit wat er op een scan te zien is, de behandeling is altijd hetzelfde: genoeg pijnstillers en eventueel fysiotherapie. Een nadeel van een scan is bovendien dat er bij de meeste mensen wel iets op te zien is. En wat er te zien is, veroorzaakt lang niet altijd de klachten. 

            Wanneer kan het wel nodig zijn om een scan te maken?

            • Als er twijfel is of u wel een hernia heeft.
            • Bij ernstig krachtsverlies in uw been.
            • Als u na 12 weken nog klachten heeft en de neuroloog en u een operatie overwegen.
            • Als u ernstige pijn blijft houden terwijl u de juiste en genoeg pijnstillers gebruikt.

            Adviezen bij een hernia van de rug

            Bewegen is goed voor het herstel bij een hernia. Probeer daarom zoveel mogelijk te blijven bewegen en door te gaan met uw dagelijkse activiteiten, ook met uw werk als het kan. Vermijd houdingen en bewegingen die veel pijn doen.

            Adviezen om te bewegen zonder hevige pijn

            Kies de minst pijnlijke houding als u gaat liggen, bijvoorbeeld:

            • op uw rug met een paar kussens onder uw knieën of
            • op uw zij met half opgetrokken benen.

            Als liggen de minst pijnlijke houding is, kunt u voor korte tijd bedrust nemen. Maar probeer er wel af en toe uit te komen. Dat kunt u het beste zo doen:

            • Ga eerst op uw zij liggen.
            • Steek uw benen over de rand van het bed.
            • Druk uzelf met beide armen zijdelings omhoog.

            Als u weer gaat liggen, maakt u dezelfde beweging in omgekeerde volgorde:

            • Ga op de rand van het bed zitten.
            • Laat uw bovenlichaam zijwaarts omlaag zakken op het bed. Neem uw benen tegelijk mee.
            • U ligt dan op uw zij met opgetrokken benen. 

            Dagenlang in bed liggen is niet goed, u herstelt niet sneller in bed. Ook verzwakken uw spieren door bedrust.

            Lukt het niet om in beweging te komen binnen een paar weken, dan kan een fysiotherapeut u hierbij begeleiden.

            Adviezen voor op het werk

            Heeft u meer klachten op uw werk? Misschien zijn er aanpassingen mogelijk, zodat uw rug minder belast wordt. Bijvoorbeeld door:

            • de inrichting van uw werkplek te veranderen (de hoogte van uw stoel, tafel of computer);
            • de taken anders te verdelen.

            Bespreek dit dan ook met uw leidinggevende en/of de bedrijfsarts.

            Medicijnen bij een hernia in de rug

            Tegen de pijn door een hernia kunt u pijnstillers gebruiken. Een hernia geeft vaak hevige pijn. Dus zeker als u veel pijn heeft, zijn pijnstillers erg belangrijk. Vooral om in beweging te kunnen blijven.

            Welke pijnstiller u krijgt, hangt af van hoe erg uw klachten zijn. 

            • Bij lichte pijn kan paracetamol genoeg helpen.
            • Als dat niet helpt, zijn er andere middelen (NSAID's), zoals ibuprofendiclofenac of naproxenLet op: Bent u ouder dan 60 jaar? Heeft u maag-, hart-, vaat- of nierproblemen? Of gebruikt u medicijnen? Overleg dan altijd eerst met uw huisarts voordat u deze pijnstillers gaat slikken. Kijk voor risico's bij NSAID's
            • Vaak is de pijn bij een hernia zo heftig dat ook een sterke pijnstiller nodig is, zoals morfine (naast paracetamol en eventueel een NSAID). 

            Slik pijnstillers altijd op vaste tijden, ook al heeft u op dat moment even geen pijn. Doe dit een paar dagen. Als ze niet genoeg helpen tegen de pijn, neem dan contact op met uw huisarts.

            Heeft u een tijd minder klachten? Kijk dan, in overleg met uw huisarts, of u kunt minderen of stoppen met de medicijnen.

            Gebruik geen slaap- en kalmeringsmiddelen (zoals diazepam). Ze helpen niet tegen herniaklachten en zijn verslavend.  

            Naproxen is een ontstekingsremmende pijnstiller. Dit soort pijnstillers wordt ook wel NSAID genoemd. Het werkt pijnstillend, ontstekingsremmend en koortsverlagend.

            Het is te gebruiken bij pijn waarbij ook sprake is van een ontsteking, zoals bij gewrichtspijn, reumatoïde artritis, ziekte van Bechterew en jicht. Bovendien bij hoofdpijn, migraine en menstruatieklachten, zoals abnormaal vaginaal bloedverlies. Het wordt soms ook gebruikt bij artrose (versleten gewrichten), spierpijn en klachten door griep of verkoudheid.

            Bron: Apotheek.nl

            Diclofenac is een ontstekingsremmende pijnstiller. Dit soort pijnstillers wordt ook wel NSAID's genoemd. Het werkt pijnstillend, ontstekingsremmend en koortsverlagend.

            Het is te gebruiken bij pijn waarbij ook sprake is van een ontsteking, zoals bij gewrichtspijn, reumatoïde artritis, ziekte van Bechterew en jicht.

            Bovendien bij koliekpijn, menstruatieklachten, zoals abnormaal vaginaal bloedverlies, migraine en hoofdpijn. Het wordt soms ook gebruikt bij artrose (versleten gewrichten), spierpijn en klachten door griep of verkoudheid.

            Bron: Apotheek.nl

            Paracetamol werkt pijnstillend en koortsverlagend.

            Het is te gebruiken bij verschillende soorten pijn, hoofdpijn, migraine, koorts, griep, verkoudheid, keelpijn, bijholteontsteking, middenoorontsteking, oorpijn, artrose (versleten gewrichten), spierpijn, gewrichtspijn en menstruatieklachten.

            Bron: Apotheek.nl

            Diazepam behoort tot de benzodiazepinen. Het werkt rustgevend, spierontspannend, vermindert angstgevoelens en beïnvloedt de overdracht van elektrische prikkels in de hersenen.

            Artsen schrijven het voor bij angstgevoelens en gespannenheid, paniekstoornissen, slapeloosheid, alcoholontwenning, spierkrampen, epilepsie en onrust.

            Bron: Apotheek.nl

            Morfine is de belangrijkste vertegenwoordiger van de morfineachtige pijnstillers (opiaten). Het heeft een sterk pijnstillende werking.

            Artsen schrijven het voor bij plotselinge hevige pijn, zoals pijn na een operatie, ernstige verwonding, koliekpijn of pijn na een hartinfarct. Ook bij langdurige hevige pijn, zoals pijn bij kanker.

            Artsen schrijven het ook voor bij ernstige benauwdheid door hartfalen en in de palliatieve zorg (zorg in de laatste levensfase).
             

            Bron: Apotheek.nl

            Hoe gaat het verder met een hernia in de rug?

            Bij 3 van de 4 mensen gaan herniaklachten vanzelf weer over binnen 12 weken. De uitpuilende tussenwervelschijf heeft zich vanzelf teruggetrokken en drukt dan niet meer op zenuwen. De rugpijn kan wel blijven of na een tijd terugkomen. Kijk bij de adviezen voor lage rugpijn wat u kunt doen. 

            Zijn uw klachten niet (genoeg) verminderd na 6 à 8 weken? Dan zijn er 2 mogelijkheden die u met uw huisarts bespreekt:

            • verder afwachten of de klachten vanzelf verdwijnen of minder worden (eventueel met pijnstillers en/of fysiotherapie)
            • een operatie bij ongeveer 3 maanden klachten

            Beide mogelijkheden hebben voor- en nadelen. U bespreekt met uw huisarts wat het beste lijkt voor u. Kijk in Mijn herniaklachten zijn na 6 à 8 weken niet minder geworden

            Voor mensen die vooral rugklachten hebben en minder beenklachten is een operatie overigens niet zinvol. Ook als u na 6 à 8 weken nog maar weinig beenklachten heeft, is een operatie niet zinvol. 

            Wanneer contact met uw huisarts bij een hernia in de rug?

            Bel bij een hernia in de rug direct uw huisarts: 

            • als u plotseling minder kracht heeft in uw been (op uw tenen of hak staan lukt niet meer);
            • als er een doof gevoel ontstaat in uw liezen en rond de anus;
            • als u niet meer kunt plassen;
            • als u de plas niet meer kunt ophouden.

            Meer informatie over hernia in de rug

            De informatie over hernia in de rug is gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijn voor huisartsen, de NHG-Standaard Lumbosacraal radiculair syndroom.

            Deze tekst is voor het laatst herzien op 2 jun 2015