Ik ga op reis en wil malaria voorkomen

Synoniemen
Vaccinaties voor een reis, Inentingen voor een reis, Ziekte op reis voorkomen

In het kort

  • Malaria is een ernstige infectieziekte die voorkomt in Afrika, Azië en Zuid-Amerika.
  • Malaria wordt veroorzaakt door de malariaparasiet.
  • Die parasiet komt na een steek van de malariamug in uw bloed.
  • U voelt zich grieperig en moe, meestal met koorts, hoofdpijn en/of spierpijn
  • Draag zoveel mogelijk bedekkende kleding.
  • Smeer onbedekte lichaamsdelen (gezicht, hals, handen en enkels) in met insectenwerende middelen.
  • Slaap in een muggenvrije kamer (liefst met airco) of onder een (geïmpregneerd) muskietennet (klamboe).
  • Combineer malariamedicijnen altijd met maatregelen om muggenbeten te voorkomen.

Wat is malaria?

Malaria is een ernstige infectieziekte die in grote delen van Afrika, Azië en Zuid-Amerika voorkomt. Er zijn verschillende soorten malaria. De ziekte kan mild verlopen maar ook levensbedreigend zijn.

Wat zijn de verschijnselen van malaria?

De klachten kunnen een week na besmetting met malaria beginnen:

  • U voelt zich grieperig en moe, meestal met koorts, hoofdpijn en/of spierpijn.
  • U kunt ook misselijk worden met overgeven en diarree.
  • De koorts kan hoog zijn, met koude rillingen.

Op de steekplek zit niet altijd een zwelling. Veel mensen met malaria kunnen zich dan ook niet herinneren dat ze gestoken zijn.

Hoe ontstaat malaria?

Malaria wordt veroorzaakt door de malariaparasiet, een microscopisch klein 'beestje' dat na een steek van de malariamug in uw bloed komt. De malariaparasiet nestelt zich in de lever en in de rode bloedcellen. 

Malariamuggen zijn klein en vaak geruisloos. Ze steken tussen zonsondergang en zonsopgang.

Hoe wordt malaria aangetoond?

Malaria wordt aangetoond door onderzoek van een druppel bloed. De kans dat de parasiet in uw bloed wordt gevonden, is het grootst wanneer u koorts heeft.

Wat kunt u zelf doen om malaria te voorkomen?

Neem de volgende maatregelen om muggenbeten te voorkomen:

  • Draag zoveel mogelijk bedekkende kleding: in ieder geval 's avonds lange mouwen, een lange broek, schoenen en sokken.
  • Smeer onbedekte lichaamsdelen (gezicht, hals, handen en enkels) in met insectenwerende middelen. Middelen waarin DEET (diethyltoluamide) zit helpen het best. Zorg dat u DEET niet in uw mond of ogen krijgt. Smeer daarom bij kinderen geen DEET op de handen. De concentratie DEET van 30%-40% werkt het beste. Voor zwangeren en kinderen onder de 2 jaar geldt een maximale percentage van 30%. 
  • Slaap in een muggenvrije kamer (liefst met airco) en onder een geïmpregneerd muskietennet (klamboe). Een geïmpregneerd muskietennet is doordrenkt met een antimuggenvloeistof zoals permethrine of deltamethrine. Na een half jaar, maar ook na vier keer wassen, zijn deze stoffen uitgewerkt. Dat betekent dat u uw muskietennet opnieuw moet impregneren.

DEET houdt insecten, zoals muggen, teken, stekende vliegen, bloedzuigers, vlooien en mijten, op een afstand.

Het is te gebruiken bij insecten die het op mensenbloed hebben gemunt.

  • Gewone muggen en de muggen die malaria of infecties met virussen, zoals gele koorts of dengue (knokkelkoorts), kunnen verspreiden.
  • Teken, de verspreiders van de ziekte van Lyme.
  • Andere insecten, zoals steekvliegen en bloedzuigers.
Bron: Apotheek.nl

Medicijnen tegen malaria

Medicijnen kunnen u niet volledig tegen malaria beschermen. Daarom is het heel belangrijk dat u malariamedicijnen altijd combineert met maatregelen om muggenbeten te voorkomen, zoals in de adviezen beschreven. Welke tabletten u tegen malaria moet slikken hangt af van uw reisbestemming.

In grote lijnen geldt het volgende:

  • Proguanil (Paludrine), in gebieden zonder resistente malariaparasieten. Tweemaal per dag een tablet. Begin op de dag van vertrek. Na terugkomst nog een maand doorslikken.
  • Proguanil (Paludrine) en chloroquine (Nivaquine), in gebieden met een heel beperkt aantal resistente malariaparasieten. Proguanil tweemaal per dag een tablet; chloroquine eenmaal per week drie tabletten. Begin op de dag van vertrek. Na terugkomst nog een maand doorslikken.
  • Mefloquine (Lariam), in gebieden met resistente malariaparasieten. Eén tablet per week. Begin drie weken voor vertrek. Na terugkomst nog een maand doorslikken. Mefloquine kan bijwerkingen als slapeloosheid, onrust en gejaagdheid geven.
  • Atovaquon plus proguanil (Malarone), eventueel bij een verblijf in een malariagebied. Elke dag één tablet. Begin een dag voor vertrek. Na terugkomst nog één week doorslikken. Malarone kan bijwerkingen geven als misselijkheid, diarree, buikpijn of hoofdpijn.

Het is van belang dat u malariamedicijnen ook na terugkomst nog volgens voorschrift inneemt, omdat de malariaparasiet nog langere tijd in uw bloed aanwezig kan zijn.

Bij een eventuele (aanstaande) zwangerschap moet u altijd eerst navragen welke medicijnen veilig zijn.

Meer informatie over medicijnen vindt u op apotheek.nl. Bespreek uw medicijngebruik met uw huisarts en/of apotheker.

Proguanil is een malariamiddel. Het doodt de malariaparasieten in de lever.

Artsen schrijven het voor ter voorkoming van malaria.

Bron: Apotheek.nl

Mefloquine is een malariamiddel. Het doodt de malariaparasieten in het bloed.

Artsen schrijven het voor bij malaria.

Bron: Apotheek.nl

Chloroquine heeft een meervoudige werking. Het doodt bepaalde parasieten, zoals de malariaparasiet. Verder remt het ontstekingen bij reuma en lupus erythematodes (LE).

Artsen schrijven het voor bij malaria, reumatoïde artritis en lupus erythematodes.

Bron: Apotheek.nl

Hoe gaat het verder met de bescherming tegen malaria?

Ook als u uw malariamedicijnen trouw slikt, dan nog kunt u gedurende uw reis of na thuiskomst malaria krijgen. Daarom moet u tijdens uw reis tot enkele maanden na thuiskomst bij elk 'griepje' (koorts, rillingen, hoofdpijn of spierpijn) direct een arts raadplegen. Ga naar een plaatselijk arts of bel (indien u al thuis bent) uw huisarts en vertel dat u in een malariagebied bent geweest.

Als malaria niet tijdig wordt behandeld, kunnen bloedarmoede en geelzucht ontstaan. In sommige gevallen (malaria tropica) ontstaan ernstige complicaties zoals hersenmalaria en shock. Dit kan levensbedreigend zijn.

Meer informatie over infectieziekten in het buitenland

Voor meer informatie kunt u terecht bij het Landelijk Coördinatiecentrum voor Reizigersadvisering.

Op de site van de rijksoverheid vindt u per land actuele reisadviezen en een reisadvies-app die u gratis kunt downloaden.

Deze tekst is voor het laatst herzien op 5 feb 2015